مفهوم بنچمارک و بنچمارکینگ؛ جایگاه آنها در جوایز تعالی
.
.
سازمان هایی که در جوایز تعالی ثبت نام می کنند، برای بهبود مستمر و ارتقای عملکرد خود به ابزارهای تحلیلی و مقایسهای نیاز دارند. دو مفهوم مهم که در این مسیر بسیار شنیده میشوند، «بنچمارک» (Benchmark) و «بنچمارکینگ» (Benchmarking) هستند. این دو واژه اگرچه شباهت ظاهری دارند، اما از نظر مفهومی و کاربردی، تفاوتهای قابل توجهی دارند که آگاهی از آنها برای هر مدیر و مشاور سازمانی ضروری است.
.
بنچمارک چیست؟
بنچمارک به زبان ساده یعنی یک معیار، استاندارد یا شاخص مشخص که برای مقایسه عملکرد یک واحد، فرآیند یا سازمان با آن استفاده میشود. بنچمارک میتواند داخلی یا خارجی باشد و به شما بگوید که «در حال حاضر کجا هستید» و «چقدر با نقطه مطلوب فاصله دارید».
- میانگین بهرهوری نیروی انسانی در صنعت داروسازی
- مقدار متوسط شاخص رضایت کارکنان در شرکتهای هم صنعتی و هم اندازه و هم استانی
- مقدار بهینه مصرف مواد اولیه در خط تولید
.
بنچمارکینگ چیست؟
در مقابل، بنچمارکینگ یک فرآیند تحلیلی و یادگیرنده است. این مفهوم شامل بررسی و تجزیهوتحلیل عملکرد سایر سازمانهای موفق در یک موضوع خاص برای درک چگونگی رسیدن آنها به نتایج برتر است. در بنچمارکینگ، صرفاً به نتایج اکتفا نمیکنیم، بلکه بررسی میکنیم که «چه رویکردهایی»، «چه روشهایی» و «چه ساختارهایی» باعث موفقیت آنها شده است.
.
مراحل اصلی بنچمارکینگ:
- تعیین حوزهای برای مقایسه
- شناسایی شرکای بهینهکاوی
- جمعآوری دادهها
- تحلیل و مقایسه عملکرد و فرایندها
- شناسایی فرصتهای بهبود و بومیسازی آنها
.
مقایسه بنچمارک و بنچمارکینگ
| بنچمارک (Benchmark) | بنچمارکینگ (Benchmarking) |
|---|---|
| مقایسه شاخص ها و نتایج | اجرای فرآیند تحلیلی و الگوبرداری |
| تمرکز بر نتایج | تمرکز بر مسیر و روشها |
| دیدگاه: من چقدر با بهینه فاصله دارم | دیدگاه: چگونه می توانم به بهینه برسم؟ |
| ابزاری برای مقایسه کمّی | روشی برای یادگیری و بهبود رویکردها و فرآیندها |
| در جوایز تعالی: مرتبط با حوزه نتایج | در جوایز تعالی: مرتبط با حوزه جهت گیری و اجرا(توانمندسازها) |
اهمیت شناخت تفاوت این دو عبارت
در بسیاری از سازمانها، به دلیل درک نادرست این مفاهیم، اقدامات بهینهکاوی محدود به مقایسه سطحی شاخصها میشود و از عمق یادگیری از دیگران غافل میمانند. اما سازمانهای متعالی، علاوه بر دانستن فاصله با بهترین ها، باید بدانند چطور آنها به آن نقطه رسیدهاند و چه چیزی قابل الگوبرداری است.
.
کاربرد در مدلهای تعالی سازمانی
در مدلهای تعالی سازمانی:
- بنچمارک در بخش «نتایج کلیدی عملکرد» استفاده میشود.
- بنچمارکینگ در بخش «رویکردها و فرآیندها» کاربرد دارد.
.
نقش مرکز ارتقای مدیریت کسبوکار ایران
مرکز ارتقای مدیریت کسبوکار ایران بهعنوان مرجع تخصصی بنچمارکینگ در کشور، با استفاده پایگاه داده هایی که در حوزه نتایج و همچنین در حوزه جهت گیری و اجرا(توانمندسازها) دارد، هر دو فرصت را در اختیار سازمان های متعالی قرار می دهد. در ابتدا با ارائه بنچمارکهای دقیق، تصویر واقعی از فاصلهها به سازمانها داده میشود و سپس با اجرای فرآیند بنچمارکینگ ساختاریافته، امکان یادگیری از تجارب برتر و بومیسازی فراهم میشود.
.
نتیجهگیری
درک تفاوت بنچمارک و بنچمارکینگ، به سازمانها کمک میکند تا از مقایسه صرف فراتر بروند و وارد مسیر یادگیری و تحول واقعی شوند. اگر بهدنبال رشد هوشمندانه هستید، ترکیب این دو ابزار را در دستور کار قرار دهید.
–
جهت استفاده عملیاتی از بهینه کاوی و بنچ مارکینگ در سازمان خود می توانید از کارگاه زیر استفاده نمایید:
