مدیریت بهره وری

اهمیت حیاتی بهره وری در پیشرفت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، از قرنها پیش شناخته شده ولی فقط در سالهای اخیر است که تلاشهای هدف دار و برنامه ریزی شده برای افزایش سیستماتیک بهره وری از طریق مدیریت بهره وری شروع شده است.

چرخه مدیریت بهره وری و مراحل آن

مدیریت بهره وری یک فرآیند مستمر و مداوم است که در چهار مرحله یا فاز مختلف انجام می شود و کلیه مدیرانی که علاقمند به افزایش بهره وری واحد خود هستند از این روش در مدیریت واحد صنعتی خود استفاده  می کنند :

مرحله اول، مرحله اندازه گیری بهره وری است. اندازه گیری بهره وری به معنی اندازه گیری سطح و روند و نرخ رشد بهره وری است. محاسبه شاخصهای بهره وری در سطح مو^ءسسات می تواند با استفاده از اطلاعات بدست آمده بیشتر و بهتر، میزان نیاز به کمکهای مالی، آموزش مدیریت، آموزش کارکنان، افزایش فعالیتهای بازار یابی یا خط مشی های لازم دیگر را مشخص کند. اطلاعات بهتر به پیش بینی های بهتر می انجامد و این خود باعث اتخاذ خط مشی های مو^ءثرتر می شود.

مرحله دوم، مرحله تحلیل بهره وری (مقایسه رقبای کسب و کار) است. در این مرحله با تحلیل سطح ، روند و نرخ رشد بهره وری در واحد صنعتی، مقایسه آن با خود واحد در زمانهای مختلف و واحدهای دیگر و تجزیه و تحلیل اطلاعات حاصله، نقاط قوت و ضعف و فرصتهای بهبود در واحدهای صنعتی مشخص و روشن می شود.

بررسیها و تجربیات گذشته نشان دهنده نیاز مبرم به مقایسه هر واحد با وضعیت آن در سالهای مختلف است که این یک ابزار تحلیلی در هدایت بنگاه در جهت اقدامات مو^ءثر برای بهبود بهره وری است. مقایسه بین سازمان ها باعث در اختیارقرارگرفتن حوزه و پوشش وسیعتری از اطلاعات، دقت و اطمینان بیشتر، مطابقت و مقایسه بهتر ورودیها و خروجیهای مختلف می شود و فرصت مناسب تری برای تحلیل عوامل مو^ءثر در متغیرها برای تصمیم گیران فراهم می نماید.

مرحله سوم، مرحله برنامه ریزی بهره وری است. در این مرحله با اطلاع از نقاط قوت و ضعف و فرصتهای بهبود در مرحله قبلی، اهداف و استانداردهای لازم در هر زمینه تعیین و برای ایجاد بهبود و افزایش بهره وری در موسسه از طریق تحلیل گزینه ها و راه حلهای مختلف برنامه ریزی می شود.

مرحله چهارم مرحله بهبود بهره وری است که در آن، اهداف و برنامه های تعیین شده به مورد اجرا گذارده می شود تا نتایج لازم بدست آید.

با انجام این چهار مرحله و استفاده از بازخورهای بدست آمده مجددا وضعیت بهره وری اندازه گیری و سیکل فوق بصورت مستمر تکرار می شود.

.

در این مرکز، اندازه گیری بهره وری که نخستین و زمان بر ترین و پرتکرارترین مرحله در چرخه مدیریت بهره وری است، برای تمامی شرکت های بورسی انجام شده 

.

و مدیران و کارشناسان می توانند زمان خود را صرف تحلیل رقبای کسب و کار و برنامه ریزی و بهبود بهره وری در سازمان خود نمایند.

.

مقایسه بهره وری گام مهمی در چرخه بهره وری

کلید بهبود بهره وری در اندازه گیری و تحلیل بهره وری و آگاهی از نیاز به اقدامات اصلاحی مشخص نهفته است.

تحلیل بهره وری را می توان بعنوان بخش مهمی از ارزیابی عملکرد و تشخیص مسائل و مشکلات یک مو^ءسسه بحساب آورد. در دراز مدت بایستی، افزایش بهره وری را بعنوان یک پدیده لازم برای حصول اطمینان از تداوم موجودیت یک سازمان محسوب نمود. سازمانها و شرکتهای صنعتی که قصد باقی ماندن در بازار و موفقیت در رقابت را دارند بایستی مرتباً در افزایش بهره وری خود بکوشند. سود به تنهائی برای رقابت و باقی ماندن در بازار کافی نیست. معمولا شرکتهایی که بهره وری بیشتری دارند، می توانند محصولات خود را با قیمت کمتری بفروش برسانند، مزد و حقوق بیشتری بدهند و ماشین آلات و تجهیزات بهتری خریداری کنند. بنابراین بهره وری بیشتر پایه، مبنا و لازمه رقابت است.

متأسفانه در بسیاری از سازمانها مدیران و کارشناسان از مفاهیم بهره وری و مفید بودن این ابزار مدیریتی و تکنیکهای اندازه گیری بهره وری آگاهی و درک کافی ندارند لذا از آنها استفاده مناسب نمی کنند یا به اشتباه اسنفاده می کنند. ارقام بزرگ ناشی از تورم، بجای رشد تولید بحساب می آیند و بسیاری از اقدامات تبلیغاتی، بهره وری نامیده می شود. روند تغییرات بهره وری پیگیری و تحلیل نمی شود و هیچ اقدامی برای مقایسه آن با مو^ءسسات دیگر بعمل نمی آید. بیشتر اطلاعات و داده هایی که توسط شرکتها ایجاد می شود، برای مقاصد حسابداری مالی یا مالیات می باشد و بصورت موثر بعنوان یک سیستم اطلاعات مدیریت در نیامده اند.

مهمترین راههای افزایش بهره وری، نوآوری در روشهای مدیریت نیروی انسانی، سازماندهی نیروی کار و مدیریت تکنولوژی می باشد. کارکنان یک سازمان باید روشهای جدید کار و مهارتهای تازه را بیاموزند و قابلیت انعطاف لازم داشته باشند. اجرای بهترین روشهای مدیریت و بهره وری بمعنای ایجاد تغییر و پخش اطلاعات مربوط به تغییرات در تمام سازمان می باشد.

داشتن یک سیستم مناسب و پیشرفته اطلاعات که وسیله خوبی برای پیشرفت، کسب بازخور، تعیین اهداف کمی و ارزیابی عملکرد می باشد، یکی دیگر از ابزار های بهبود بهره وری است که به کمک اندازه گیری بهره وری حاصل می شود. بر اساس این اطلاعات می توان اهداف و استانداردهای مناسبی را برای شاخصهای بهره وری تعیین نمود. اطلاعات بهره وری باید بر مبنای مقایسه های زمانی مورد استفاده قرار گیرد. پس از تعیین استانداردها، باید سطح عملکرد را از طریق اندازه گیری، ارزیابی، تنظیم گزارشهای لازم و اقدامات اصلاحی حفظ کرده و ارتقاء بخشید.

بهبود بهره وری از طریق کار گروهی و همکاری نزدیک بین مدیران و کارکنان ایجاد می شود. بنا براین باید کلیه موانع موجود در این زمینه را رفع و فضای لازم را برای کارهای گروهی و تیمی ایجاد نمود. کارهای گروهی نه تنها در افزایش بهره وری بلکه در بهبود ارتباطات سازمانی نیز بسیار مو^ءثر هستند. مدیر باید محیطی ایجاد نماید که در آن کارکنان با روحیه بهتری کار کنند و از طریق آموزش و افزایش معلومات و مهارتهای آنان بهره وری افزایش یابد.  نقش کارکنان در فرآیند بهره وری و بوجود آوردن مهارتهای شغلی برای پشتیبانی از فعالیتهای بهبود بهره وری بسیار مهم است. برای بالا بردن آگاهی کارکنان در زمینه بهره وری و کیفیت آموزش آنان لازم وضروری است.

برای دسترسی رایگان دمو به نمونه شاخص های واقعی اندازه گیری شده برای سازمان یا رقبای بورسی کسب و کار خود، فرم زیر را تکمیل نمایید: